लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा

यो पाठ नेपाली साहित्यका महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको जीवनीमूलक रचना हो। यसमा देवकोटाको जन्म, बाल्यकाल, शिक्षा, पारिवारिक जीवन, साहित्यिक यात्रा, सामाजिक तथा राजनीतिक योगदान र मृत्युसम्मका महत्त्वपूर्ण घटनाहरूको कालक्रमिक वर्णन गरिएको छ। पाठ्यपुस्तकमा यस जीवनीको लेखकको नाम उल्लेख गरिएको छैन।

देवकोटाको साहित्यिक यात्रा विचार र सिर्जनात्मक प्रवृत्तिका दृष्टिले आरोह-अवरोहपूर्ण रह्यो — उनी कहिले मानवतावादी ('भिखारी'), कहिले विद्रोही ('पागल'), त कहिले स्वच्छन्द ('शाकुन्तल') र भव्य-उदात्त ('मुनामदन') रूपमा देखिन्छन्। राणाकालीन निरङ्कुशताविरुद्ध उनी प्रजातान्त्रिक आन्दोलनमा सक्रिय भई विद्रोहको बाटो समाते, जसले उनको देशप्रेम र क्रान्ति चेतना प्रस्ट्याउँछ।

पारिवारिक वियोग, आर्थिक अभाव र स्वास्थ्य समस्या जस्ता कठिनाइहरूको सामना गर्दा पनि निरन्तर मिहिनेत र लगनका साथ आफ्नो सिर्जनशीलतालाई अघि बढाउन सकिन्छ भन्ने सन्देश देवकोटाको जीवनीले दिन्छ। साथै देशभक्ति, मानवसेवा र सामाजिक उत्तरदायित्वको भावना अपनाई राष्ट्रको हितमा योगदान पुऱ्याउनुपर्छ भन्ने सन्देश पनि यसले दिन्छ।