समसामयिक घटना

यस अध्यायमा हालसालै भएका वा भइरहेका राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय महत्वका घटनाहरूलाई समाचारका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ, जसलाई समसामयिक घटना भनिन्छ। यहाँ विज्ञान-प्रविधि (चन्द्रमा अन्वेषण), मनोरञ्जन (ओस्कार अवार्ड), वातावरण (विश्व पृथ्वी दिवस), समाजसेवा (डा. सन्दुक रुइतको पुरस्कार) र अन्तर्राष्ट्रिय राजनीति (मध्यपूर्व शान्ति आह्वान) जस्ता विविध क्षेत्रका समाचार समेटिएका छन्। SEE का लागि यो अध्याय महत्वपूर्ण छ किनभने यसले विद्यार्थीलाई समसामयिक घटनाको अवधारणा र यसको महत्व बुझाउँछ र समाचार विश्लेषण गर्ने अभ्यास गराउँछ।

(स्रोत: कान्तिपुर, पुस ९, २०७९)

सन् २०२३ मा रुस, भारत र युरोपियन स्पेस एजेन्सीले चन्द्रमा जाने मिसन प्रक्षेपणसँगै अन्तरीक्ष अन्वेषणका अन्य कार्यहरू गर्दैछन्। अर्को वर्ष अमेरिकाको आर्टिमिस-२ अन्तर्गत अन्तरीक्षयात्रीहरू चन्द्रमा जाँदैछन्। आर्टिमिस मिसन अमेरिकी अन्तरीक्ष संस्था नासाको बहुप्रतीक्षित मिसन हो, जहाँ अन्तरीक्षयात्री चन्द्रमामा पुगेर फर्कनेछन्। यसको तयारीअन्तर्गत हालै आर्टिमिस-१ मिसन सम्पन्न भएको छ, जहाँ अन्तरीक्ष यानले चन्द्रमाको कक्ष सफलतापूर्वक फन्को लगाएर पृथ्वी फर्किसकेको छ।

ओस्कार अवार्ड चलचित्र क्षेत्रसँग सम्बन्धित छ। ओस्कार अवार्डको शुरुआत १६ मे, १९२९ बाट भएको हो। सन् २०२२ मा भएको ओस्कार अवार्ड ९४ औं संस्करण हो। यस अवार्डमा सर्वश्रेष्ठ चलचित्रको अवार्ड सिआन हेयरद्वारा निर्देशित फिल्म कोडा (CODA) ले जितेको थियो। त्यस्तै वेष्ट डाइरेक्टर जेन केम्पीयन, वेष्ट एक्टर विल स्मिथ, वेष्ट एक्ट्रेस जेसिका चेस्टनले जितेका थिए। नेपाली चलचित्र 'ऐना झ्यालको पुतली' सो अवार्डमा नोमिनेशनमा परेको थियो।

यस वर्षको विश्व पृथ्वी दिवस २०२२, 'पृथ्वीमा लगानी गरौं' भन्ने नाराका साथ मनाइयो। विश्वमा पहिलोपटक सन् १९७० अप्रिल २२ बाट मनाउन थालिएको यस दिवसलाई संयुक्त राष्ट्रसङ्घको ६३ औं महासभा सन् २००९ ले विश्वभर मनाउन शुरु गरेको थियो।

(स्रोत: अन्नपूर्ण पोष्ट, २०७९ माघ ४)

अन्धोपन निवारणमा गरेको कल्याणकारी कामका लागि डा. सन्दुक रुइतले बहराइनको प्रतिष्ठित इसा अवार्ड प्राप्त गरेका हुन्। यसको नगद राशी १० लाख डलर अर्थात् १३ करोड ८ लाख रुपियाँ छ, जुन उनले हालसम्म पाएको अवार्डमध्ये सबैभन्दा उच्च राशीको पुरस्कार हो। बहराइनका पूर्व राजाको नाममा स्थापित यो पुरस्कार मानव कल्याणको क्षेत्रमा सक्रिय व्यक्ति वा संस्थालाई हरेक दुई वर्षमा प्रदान गर्दै आएको छ। उनले मोतीविन्दु भएका बिरामीहरूको उपचार गर्ने सरल विधि विकास गरेका हुन्। न्यून लागतमा मोतीविन्दुको शल्यक्रिया विधि प्रयोग गरी डा. रुइत नेपालसहित एसिया र विश्वका अन्य भूभागमा लाखौं व्यक्तिलाई दृष्टि पुनःस्थापित गर्न सफल भएका छन्। उनले व्यक्तिगत रूपमा नै १ लाख ३० हजार जतिलाई दृष्टि दिन सफल भएको कुरा बताएका छन्। उनले इन्ट्राअकुलर लेन्सको विकास गरी सुलभ दरमा उपलब्ध गराउन सफल भएका छन्, जसबाट नेपाल लगायत विकासोन्मुख मुलुकका दृष्टिविहीन व्यक्तिले संसार चिहाउन पाएका छन्।

(स्रोत: गोरखापत्र, २०७९ मंसिर १८)

प्यालेस्टाइनका प्रधानमन्त्री मोहम्मद इस्तेहले इजरायलसँगको द्वन्द्व अन्त्य गर्न मध्यपूर्वमा शान्ति स्थापनार्थ पहल गर्न संयुक्त राष्ट्रसङ्घलाई आह्वान गर्नुभएको छ। संयुक्त राष्ट्रसङ्घको पश्चिम एसियाको आर्थिक तथा सामाजिक आयोगले प्यालेस्टाइनीसँगको अन्तर्राष्ट्रिय एकवद्धता दिवसको उपलक्ष्यमा न्यूयोर्कस्थित संयुक्त राष्ट्रसङ्घको मुख्यालयमा आयोजना गरेको भर्चुअल बैठकमा इस्तेहले यस्तो टिप्पणी गर्नुभएको हो। उहाँले संयुक्त राष्ट्रसङ्घका सदस्यलाई संयुक्त राष्ट्रसङ्घमा पूर्ण सदस्यता प्राप्त गर्न प्यालेस्टाइनको आवेदनलाई समर्थन गर्न, प्यालेस्टाइनमा आम चुनाव गराउन इजरायललाई दबाब दिन र प्यालेस्टाइनीविरुद्ध गरेको अपराधका लागि जवाफदेही बनाउन आग्रह गर्नुभएको हो। प्यालेस्टाइनीहरू सन् १९६७ मा इजरायलले कब्जा गरेको प्यालेस्टाइनी भूभागमा इजरायलसँगै एउटा स्वतन्त्र राज्य स्थापना गर्न चाहन्छन्, जसमा वेष्ट बैङ्क र गाजापट्टी पनि छन्। तिनको राजधानी पूर्वी जेरुसेलम हो।

हालसालै वा वर्तमान समयमा भइरहेका, समाचार वा सञ्चार माध्यमबाट प्रचारित हुने घटनाहरूलाई समसामयिक घटना भनिन्छ। यस्ता घटना राजनीति, खेलकुद, विज्ञान-प्रविधि, समाज, संस्कृति, वातावरण आदि विभिन्न क्षेत्रसँग सम्बन्धित हुन सक्छन् — जस्तै चन्द्रमा अन्वेषण, ओस्कार अवार्ड, विश्व पृथ्वी दिवस, डा. सन्दुक रुइतको पुरस्कार, मध्यपूर्व शान्ति आह्वान आदि।