मेरो देशको शिक्षा

यस निबन्धका लेखकको नाम पाठ्यपुस्तकको उपलब्ध सामग्रीमा स्पष्ट उल्लेख गरिएको छैन, त्यसैले यहाँ थप जीवनी विवरण दिइएको छैन।

'मेरो देशको शिक्षा' एउटा आत्मपरक निबन्ध हो, जसमा लेखकले नेपालको शिक्षा प्रणालीको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि, वर्तमान अवस्था र भावी दिशाबारे आफ्नो व्यक्तिगत धारणा र दृष्टिकोण प्रस्तुत गरेका छन्। यसमा प्राचीन ऋषिपरम्पराबाट सुरु भएको ज्ञानको यात्रा, व्यावसायिक तथा प्राविधिक शिक्षाको आवश्यकता, सूचना प्रविधिको भूमिका, र समालोचनात्मक चिन्तनको महत्त्वजस्ता विषय समेटिएका छन्।

नेपालको शिक्षाले प्राचीन कालदेखि नै ज्ञानको खानीको रूपमा काम गर्दै आएको छ र अहिले पनि त्यो परम्परागत ज्ञानलाई आधुनिक विज्ञान, प्रविधि र व्यावसायिक सिपसँग जोड्दै अगाडि बढ्नुपर्छ भन्ने लेखकको मुख्य विचार हो। शिक्षाले मानिसलाई सम्मान, सुख र सिपका साथै समालोचनात्मक चिन्तन पनि प्रदान गर्नुपर्छ भन्ने कुरामा लेखक जोड दिन्छन्।

लेखकले नेपालको शिक्षाप्रति गर्वको भावना राख्दै पनि यसलाई थप व्यावहारिक, व्यावसायिक र प्रविधिमैत्री बनाउनुपर्ने आवश्यकतामा जोड दिएका छन्। उनको दृष्टिकोण सकारात्मक तर सुधारोन्मुख छ — उनी वर्तमान उपलब्धिको प्रशंसा गर्दै भविष्यका चुनौतीलाई पनि स्पष्ट रूपमा औंल्याउँछन्।

यस निबन्धले सिकाउँछ — शिक्षालाई केवल परम्परागत ज्ञानमा सीमित नराखी व्यावसायिक सिप, आधुनिक विज्ञान-प्रविधि र समालोचनात्मक चिन्तनसँग जोड्नुपर्छ, ताकि विद्यार्थी आत्मनिर्भर, सिपयुक्त र विवेकशील नागरिक बन्न सकून् र देशको समृद्धिमा योगदान पुऱ्याउन सकून्।

नेपालको शिक्षाले प्राचीन कालदेखि हालसम्मको लामो यात्रा तय गरेको छ र अहिले यो परम्परागत ज्ञान र आधुनिक विज्ञान-प्रविधिको सङ्गमको बिन्दुमा उभिएको छ। यदि व्यावसायिक शिक्षा, सूचना प्रविधि र समालोचनात्मक चिन्तनमा उचित लगानी र पहुँच विस्तार गरियो भने नेपालको शिक्षाले 'ज्ञानको नयाँ सगरमाथा' खडा गर्न सक्ने लेखकको निष्कर्ष छ।

'मेरो देशको शिक्षा' शीर्षक उपयुक्त छ, किनभने सम्पूर्ण निबन्ध नेपालको शिक्षाको ऐतिहासिक पृष्ठभूमिदेखि वर्तमान अवस्था र भावी दिशासम्मको विवेचनामा केन्द्रित छ, र लेखकले 'मेरो देश' भन्दै आफ्नो राष्ट्रप्रतिको ममत्व र गर्वसमेत व्यक्त गरेका छन्।