राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाहरू

विविध लक्ष्य प्राप्तिका लागि निश्चित समयावधिमा सम्पन्न गर्ने गरी सञ्चालन गरिने विकाससम्बन्धी कार्यक्रम नै विकास आयोजना हो। यस्ता आयोजनामा साधन, स्रोत एवम् जनशक्तिको दिगो सोच र उद्देश्यका साथ योजनाबद्ध रूपमा उपयोग गरिन्छ र यी केन्द्र, प्रदेश तथा स्थानीय तहबाट सञ्चालन हुन्छन्।

राष्ट्रिय पहिचान कायम गर्ने तथा ठुलो सङ्ख्यामा जनता लाभान्वित हुने गरी केन्द्रीय सरकारले सञ्चालन गर्ने आयोजनालाई राष्ट्रिय गौरवका आयोजना भनिन्छ। यस्ता आयोजनाको घोषणा नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषद्को निर्णयबमोजिम गरिन्छ र यिनले मुलुकको आर्थिक विकास र सामाजिक रूपान्तरणमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुऱ्याउँछन्।

राष्ट्रिय गौरवका आयोजना निम्न कारणले महत्त्वपूर्ण मानिन्छन्: १. यसले समृद्ध नेपालको आधारशीला तयार पार्न मदत गर्दछ। २. यसले रोजगारी वृद्धि गर्दछ। ३. यसले सडक, विमानस्थल, जलविद्युत् जस्ता पूर्वाधारको विकास गर्दछ। ४. यसले प्राकृतिक सम्पदाको संरक्षण र संवर्धनमा मदत गर्दछ। ५. यसले पर्यटकीय क्षेत्रको विस्तार गर्दछ। यी सबैले मुलुकको आर्थिक विकास र सामाजिक रूपान्तरणमा प्रत्यक्ष योगदान पुऱ्याउने भएकाले यी आयोजना महत्त्वपूर्ण मानिन्छन्।

नेपालमा तोकिएको समयमा विकास आयोजना सम्पन्न गर्न निम्न पक्षमा ध्यान दिनुपर्दछ: १. आयोजनाका लागि आवश्यक बजेट समयमै निकासा गर्ने व्यवस्था मिलाउनुपर्छ। २. भूमि प्राप्ति र क्षतिपूर्ति वितरणको काम ढिलासुस्ती नगरी छिटो सम्पन्न गर्नुपर्छ। ३. वातावरणीय स्वीकृतिलगायतका प्रक्रिया समयमै टुङ्ग्याउनुपर्छ। ४. दक्ष जनशक्ति र आवश्यक निर्माण सामग्रीको उपलब्धता सुनिश्चित गर्नुपर्छ। ५. आयोजनाको नियमित अनुगमन र मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ। ६. ठेकेदार तथा सम्बन्धित निकायबिच प्रभावकारी समन्वय कायम गर्नुपर्छ। ७. राजनीतिक स्थिरता र निरन्तरता कायम राख्नुपर्छ।

हुलाकी लोकमार्गले निम्न फाइदा पुऱ्याउँछ: १. यसले नेपालको पूर्व पश्चिम हुँदै तराईका बस्तीमा यातायातको सहज पहुँच विस्तार गर्दछ। २. यसले पूर्वमा झापादेखि पश्चिममा कञ्चनपुरसम्मको भूभागलाई जोड्दछ। ३. यसले तराईका २० जिल्लालाई छुने भएकाले ती जिल्लाका जनताको आवतजावत सहज बनाउँछ। ४. पूर्व पश्चिम राजमार्गको समानान्तर भई जाने भएकाले यसले वैकल्पिक मार्गको सुविधा दिन्छ, जसले ट्राफिक चापलाई कम गर्न सघाउँछ। ५. यसबाट १७९२.४२ कि.मि. कालोपत्रे सडक र २९९ पुल निर्माण हुने भएकाले तराई क्षेत्रको आर्थिक तथा सामाजिक विकासमा प्रत्यक्ष टेवा पुग्छ।

नेपाल सरकारले पहिलो पटक आ.व. २०६८/६९ देखि विभिन्न दृष्टिले महत्त्वपूर्ण देखिएका १७ ओटा आयोजनालाई राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाका रूपमा छनोट गरेको थियो।

भेरी बबई डाइभर्सन बहुउद्देश्यीय आयोजनाको मुख्य उद्देश्य भेरी नदीको पानीलाई सुरुङमार्फत् बबई नदीमा खसाली ४८ मेगावाट विद्युत् उत्पादन गर्नु र सोही पानीलाई बर्दिया र बाँकेका ६० हजार हेक्टर जमिनमा सिँचाइका लागि उपयोग गर्नु हो।

पशुपति क्षेत्रलाई यसको प्रतिष्ठा एवम् गरिमाअनुरूप सुव्यवस्थित र विकसित पार्ने उद्देश्यले वि.सं. २०४३ सालमा पशुपति क्षेत्र विकास कोषको स्थापना भएको हो। यसले पुरातात्विक सम्पदाको संरक्षण, तीर्थयात्रीका लागि पूर्वाधार विकास र वातावरण सुधारसम्बन्धी कार्य गर्दछ।

• विकास आयोजना र राष्ट्रिय गौरवको आयोजनाको अर्थ • राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाहरूको सूची र तिनको सङ्ख्या • राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाको महत्त्व • प्रमुख आयोजनाहरू (पुष्पलाल लोकमार्ग, हुलाकी लोकमार्ग, भेरी बबई, मेलम्ची, पशुपति क्षेत्र विकास कोष) का विशेषता • आयोजना तोकिएको समयमा सम्पन्न गर्न ध्यान दिनुपर्ने पक्ष