Every question in this chapter, answered and explained — step-by-step solutions drawn live from the chapter library across 3 question sections.
GPS ले कस्ता सूचना प्राप्त गर्न सहयोग गर्दछ?
GPS ले भूउपग्रहको सहायताले कुनै डिभाइस वा सफ्टवेयरलगायतका प्रविधिमार्फत पृथ्वीको कुनै स्थानको अक्षांश, देशान्तर र उचाइलगायतका सूचना प्राप्त गर्न सहयोग गर्दछ। यसको उपयोग गरी नक्सा कोर्नका लागि आवश्यक आधारभूत तथ्यहरू पत्ता लगाउन सकिन्छ।
जी.आई.एस. (GIS) र जी.पी.एस. (GPS) नक्साबिच के के भिन्नता छन्, लेख्नुहोस्।
जी.आई.एस. (GIS) र जी.पी.एस. (GPS) नक्साबिचको भिन्नता निम्नानुसार छ। GIS एउटा सूचना प्रणाली हो जसले पृथ्वीमा स्थित जानकारी वा तथ्याङ्कलाई एकीकरण, भण्डारण, सम्पादन, विश्लेषण र विभाजन गर्न सक्छ; यसले कम्प्युटरलगायतका उपकरण र सफ्टवेयरका माध्यमबाट काम गरी नक्सामा तथ्याङ्क र विवरण लिङ्क गरेर राख्न मद्दत गर्छ। GPS भने भूउपग्रहको सहायताले कुनै स्थानको अक्षांश, देशान्तर र उचाइलगायतका सूचना प्राप्त गर्ने प्रणाली हो, जसले नक्सा कोर्नका लागि आधारभूत तथ्य दिन्छ। यसरी GIS तथ्याङ्क विश्लेषण र प्रस्तुतीकरणमा केन्द्रित हुन्छ भने GPS स्थान पहिचान (अक्षांश, देशान्तर, उचाइ) मा केन्द्रित हुन्छ भन्ने नै मुख्य भिन्नता हो।
सूचना प्रवाहमा परम्परागत नक्साभन्दा गुगल अर्थलगायतका आधुनिक व्यावहारिक प्रविधि बढी प्रभावकारी हुन्छन्, कसरी? प्रस्ट पार्नुहोस्।
सूचना प्रवाहमा परम्परागत नक्साभन्दा गुगल अर्थलगायतका आधुनिक व्यावहारिक प्रविधि बढी प्रभावकारी हुनुका कारणहरू निम्नानुसार छन्। परम्परागत नक्सा एकपटक छापिएपछि परिवर्तन गर्न गाह्रो हुन्छ र यसमा भएको जानकारी समयसँगै पुरानो हुन सक्छ। गुगल अर्थजस्ता आधुनिक प्रविधिले भने उपग्रहबाट खिचिएका ताजा तस्बिरका आधारमा कुनै पनि स्थानको अद्यावधिक र यथार्थपरक जानकारी तुरुन्तै देखाउन सक्छ। साथै यसमा जुम गरेर साना-साना विवरणसमेत हेर्न सकिन्छ, जुन कागजी नक्सामा सम्भव हुँदैन। यसका अतिरिक्त GIS जस्ता प्रविधिले नक्सासँगै थप तथ्याङ्क र विवरण पनि लिङ्क गरी राख्न सकिने भएकाले प्रयोगकर्ताले एकैचोटि धेरै प्रकारको जानकारी पाउन सक्छन्। यसरी गति, अद्यावधिकता, विस्तृतता र अन्तरक्रियात्मकताका कारण आधुनिक व्यावहारिक प्रविधिहरू परम्परागत नक्साभन्दा सूचना प्रवाहमा बढी प्रभावकारी हुन्छन्।
Google Earth के हो? यसको प्रयोगले के गर्न सकिन्छ?
Google Earth एक कम्प्युटर प्रोग्राम हो, जसको प्रयोगबाट मुख्य गरी उपग्रहबाट खिचिएका तस्बिरका आधारमा पृथ्वीका विभिन्न क्षेत्रको अवस्थिति खोजी गर्न सकिन्छ। यसको प्रयोगले महासागर, महादेश, देश, आफू बसेको स्थान आदिको अवस्थिति सजिलै पत्ता लगाउन सकिन्छ।
कुनै विद्यालयले भ्रमण योजना बनाउँदा GIS, GPS र Google Earth कसरी उपयोगी हुन सक्छन्?
भ्रमण योजना बनाउँदा यी तीनओटै प्रविधि उपयोगी हुन्छन्। GPS ले गन्तव्य ठाउँको अक्षांश, देशान्तर र उचाइ पत्ता लगाई दिशा, अवस्थिति र दूरीजस्ता जानकारी दिन्छ, जसले रुट योजना बनाउन मद्दत गर्छ। GIS ले सम्बन्धित क्षेत्रको तापक्रम, भौतिक वातावरण, होटल, अस्पताल जस्ता सेवा-सुविधाको तथ्याङ्क नक्सासँगै हेर्न सकिने बनाउँछ। Google Earth ले उपग्रह तस्बिरमार्फत गन्तव्य स्थानको वास्तविक भौगोलिक स्वरूप र वरपरको वातावरण अग्रिम रूपमै हेर्न सघाउँछ। यसरी तीनओटै प्रविधिले मिलेर भ्रमणलाई सुरक्षित र सुव्यवस्थित बनाउन मद्दत गर्छन्।
GIS ले गर्न सक्ने प्रमुख कार्यहरू के के हुन्?
GIS ले गर्न सक्ने प्रमुख कार्यहरू भनेका पृथ्वीमा स्थित जानकारी वा तथ्याङ्कको एकीकरण, भण्डारण, सम्पादन, विश्लेषण र विभाजन हुन्। यसका साथै यसले भौगोलिक वस्तुको यथार्थ पहिचान, अवस्थिति र भौतिक क्षेत्र (गाउँ, सहर, जिल्ला, प्रदेश, देश आदि) समेत देखाउन सक्छ।
SEE का लागि अति महत्वपूर्ण क्षेत्र
• GIS को परिभाषा र कार्यहरू • GPS को परिभाषा र यसले दिने सूचना (अक्षांश, देशान्तर, उचाइ) • Google Earth को प्रकृति र उपयोग • GIS र GPS बिचको भिन्नता • परम्परागत नक्सा र आधुनिक प्रविधिबिचको तुलना